Co to jest "Bank Czasu"?

1) Idea, cele, adresaci przedsięwzięcia

Inspiracją do stworzenia Banku Czasu była koncepcja sformułowana przez prekursora tej instytucji- Edgara Cohn'a oraz jej konsekwencje w postaci Banków Czasu powstałych i działających w wielu miejscach na świecie i w Polsce - tu m.in. w Warszawie, Poznaniu, Zielonej Górze, Sopocie, Lesznie.
Bank Czasu to instytucja wymiany czasu i umiejętności, której ideą jest wzajemna pomoc międzyludzka. Walutą w tym banku nie są pieniądze za wyświadczoną usługę, lecz czas. Poświęcając go jednej osobie zyskujemy tę samą jego jednostkę. Otrzymujemy w ten sposób pewność, że w zamian za naszą pomoc, otrzymamy pomoc od kogoś innego wtedy, gdy będziemy jej potrzebowali. Uczestnicy Banku Czasu - jego "klienci" nie muszą borykać się z poczuciem zażenowania czy wstydu, które często towarzyszą osobom proszącym o pomoc - mają prawo do tej pomocy, ponieważ sobie na nią wcześniej zapracowali. Bank Czasu wydobywać ma z ludzi to, co w nich wartościowe, daje szansę służenia innym poprzez użycie tego, co w nas cenne.

Mamy nadzieję że Bank Czasu stanie się przebogatą w wartości formą interesującego wolontariatu, jednocześnie alternatywą dla bezowocnego spędzania wolnego czasu, sposobem wzmocnienia poczucia własnej wartości i rozwoju własnych zainteresowań i umiejętności.

Projekt ten kierujemy do dowolnych grup ludzi:

- ludziom młodym, uczącym się mógłby pomóc np. we wzajemnej nauce, kształtując w nich jednocześnie własny światopogląd, kręgosłup moralny, odkrywając przed nimi fascynujące formy spędzania wolnego czasu i pozwalając na zgłębienie fundamentalnych wartości, co mogłoby uchronić młodzież przed pułapkami współczesnej rzeczywistości i wydobyć z niej to, co najlepsze;

- osobom bezrobotnym, których nie stać na korzystanie z usług i które z racji braku pracy borykają się często z poczuciem pustki egzystencjalnej, niskim poczuciem własnej wartości, dołującej monotonii i bierności projekt mógłby przynieść szansę podniesienia poziomu ich życia i znalezienia oszczędności a jednocześnie stać się dla nich sposobem wyrwania się z przygniatającej monotonii bycia w czterech ścianach, zaistnienia, wykazania się i integracji społecznej;

- osoby samotne mogłyby znaleźć dzięki Bankowi Czasu towarzystwo, poczuć się znów użytecznymi, mieć pewność, że w razie potrzeby mogą również na kogoś liczyć;

- dla osób borykających się z różnymi problemami (np. uzależnienia, depresje, nerwice), czy pochodzących z środowisk zagrożonych czy dotkniętych patologią mógłby stać się terapią, alternatywą dla tkwienia w smutku czy zatracania się w kieliszku.

To oczywiście tylko przykładowe możliwości, jakie daje Bank Czasu - pomocne w zrozumieniu jego istotnej wartości - tak samo jak przykładowi jego adresaci. Być może warto by było zawęzić uczestników Banku Czasu do określonej grupy (np. osoby niepełnosprawne albo bezrobotne), co sprzyjałoby być może lepszej, głębszej integracji ludzi połączonych wspólnym losem, sytuacją życiową, zaś dla osób z określonymi problemami mogłoby stanowić formę terapii. Z drugiej strony różnorodność w grupie zapewniałaby bogactwo kontaktów, wszechstronną integrację, wręcz nieograniczone możliwości wzajemnej pomocy i wyświadczania usług.

Do kogokolwiek jednak nie skierujemy naszej propozycji Banku Czasu pewne jest, że może on przynieść cenne konsekwencje dla jego klientów. Obok tych, które zostały wymienione wyżej również takie jak:
- kształtowanie wśród klientów Banku Czasu postaw pro-społecznych, postawy koleżeństwa i szacunku;
- rozwijanie empatii i wrażliwości na ludzkie potrzeby i problemy;
- wzmacnianie poczucia przynależności i afiliacji;
- zrozumienie znaczenia i wartości własnej pracy a także pracy innych osób;
- wzmacnianie poczucia sensu egzystencjalnego;
- radość, jaką niesie za sobą pomoc drugiemu człowiekowi i poczucie bezpieczeństwa wypływające z pomocy od drugiego człowieka;
- utrzymywanie więzi międzyludzkich, powrót do wartości jakie niegdyś wypływały z pomocy sąsiedzkiej w danej społeczności lokalnej.

2) Zasady uczestnictwa w Banku Czasu

Uczestnikiem Banku Czasu może być każdy (osoba dorosła, ucząca się, starsza, niepełnosprawna, pracująca, bezrobotna itd.) - kto chce dzielić się swoimi umiejętnościami z drugim człowiekiem i jednocześnie sam potrzebuje pomocy w jakiejś dziedzinie życia.

Włączenie się w krąg klientów Banku Czasu dokonuje się poprzez wypełnienie "Deklaracji Klienta", poprzez którą zostaje wyrażona wola uczestnictwa w przedsięwzięciu oraz zobowiązanie do respektowania obowiązujących w tej instytucji zasad. Uczestnik określa w niej także rodzaj umiejętności - usługi, którą może zaoferować pozostałym klientom Banku oraz zakres pomocy, z której chciałby skorzystać, "wpłacając" jednocześnie na lokatę pewną jednostkę czasu (np. 1 godz.).

Koordynatorzy projektu na podstawie zebranych deklaracji tworzą bazę danych
- Tabelę Umiejętności i Potrzeb Klientów Banku Czasu oraz "Kartę Kapitału i Usług Klienta" - prowadzoną odrębnie dla każdego uczestnika Banku.
Dobór par klientów świadczących sobie wzajemnie pomoc może dokonywać się w dwojaki sposób:
- podczas bezpośredniego kontaktu uczestników Banku w trakcie okresowych (np. cotygodniowych) spotkań bankowych;
- na postawie prowadzonej bazy danych wszystkich klientów Banku Czasu, koordynatorzy dokonują wyboru uczestników, między którymi nastąpi wymiana czasu i umiejętności, przekazując im stosowne informacje (adres lub nr telefonu określonego klienta). Tak dobrana para sama ustala miedzy sobą szczegóły wzajemnej pomocy (datę, czas oraz miejsce świadczenia i przyjęcia pomocy).
Każdy uczestnik przedsięwzięcia po otrzymaniu pomocy lub jej udzieleniu ma obowiązek poinformować o tym fakcie koordynatorów, którzy dokonają uaktualnienia karty kapitału i usług poszczególnych klientów.